- News18-Punjabi
- Last Updated: March 16, 2021, 10:58 AM IST
- News18 Punjabi
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰੀ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (5 ਮਾਰਚ) ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕਿਹਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੁਝਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।"
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ "1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2021 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, 31 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ, ਡਰਾਈਵਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੂਹਰਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 29 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਅਤੇ 1 ਜੂਨ 2021 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਡਿਊਲ ਫ਼ਰੰਟ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਖਰੜਾ ਅਧਿਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 2019 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਆਦੇਸ਼ M1 ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੈ – ਯਾਤਰੀ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੱਠ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੋ ਏਅਰ ਬੈਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ।
ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਆਲਟੋ, ਐਸ-ਪ੍ਰੈਸੋ ਅਤੇ ਵੈਗਨ-ਆਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਾਹਨ; ਹੁੰਡਈ ਸੈਂਟਰੋ; ਡੈਟਸਨ ਰੇਡੀ-ਗੋ; ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬੋਲੇਰੋ ਨੂੰ ਐਂਟਰੀ-ਲੈਵਲ ਵੇਰੀਐਂਟ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸਾਈਡ ਏਅਰ ਬੈਗ ਦੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ 31 ਅਗਸਤ, 2021 ਤੱਕ ਦਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10% ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਏਅਰ ਬੈਗ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰ ਭਾਵ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਯਾਤਰੀ ਵਾਸਤੇ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
ਏਅਰ ਬੈਗ ਏਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹਨ?
ਇੱਕ ਏਅਰ ਬੈਗ ਟੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰ ਦੇ ਡੈਸ਼ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਿਕ ਗੱਦੇ ਵਜੋਂ ਵੱਜਦਾ ਹੈ।
ਔਸਤ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਮੂਹਰਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੂਹਰਲੇ ਏਅਰ ਬੈਗਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸੱਕੇ ।
ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ 415 ਲੋਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਏਅਰ ਬੈਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਸੇਫ਼ਟੀ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (NHTSA) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 44,869 ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਹਰਲੇ ਏਅਰ ਬੈਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੂਹਰਲੀਆਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੂਹਰਲੇ ਏਅਰ ਬੈਗ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 29 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਕਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
NHTSA ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਏਅਰ ਬੈਗਾਂ ਅਤੇ ਸੀਟ ਬੈਲਟਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਮੂਹਰਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 61 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੇਵਲ ਏਅਰ ਬੈਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 34 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕਾਰਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ?
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਮਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੇਰੀਐਂਟਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 5,000-8,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਰ, ਇਹ ਏਅਰ ਬੈਗ ਵਰਗੇ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੀਮਤ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਰੂਲਜ਼, 1989 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਮੌਜੂਦਾ AIS-145 (ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2019 ਤੋਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਏਅਰ ਬੈਗ ਫਿੱਟ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ 2022-23 ਤੋਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਰੇਕਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੋਟਰ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ:
* ਐਂਟੀ-ਲਾਕ ਬਰੇਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ABS): ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਰੇਕਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ABS ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਪਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰਡ ਬਰੇਕਿੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੌਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਬਰਾਹਟ-ਬਰੇਕਿੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਤੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ABS ਦੀ ਫਿਟਮੈਂਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
* ਸਪੀਡ ਅਲਰਟ ਸਿਸਟਮ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਰ 80 ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਸਪੀਡ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹਰ 60 ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਲਰਟ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 120 km/hਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਬੀਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਗਤੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਡ ਜਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
* ਰਿਵਰਸ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸੈਂਸਰ : ਰਿਵਰਸ ਗਿਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੈਂਸਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰਿਵਰਸਿੰਗ ਕਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਣ।
* ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਸੀਟ ਬੈਲਟ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ: ਜੇਕਰ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਮੂਹਰਲੇ ਯਾਤਰੀ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਲਟ ਨਾ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਕਾਰ ਅਲਾਰਮ ਵਜਾਏਗੀ। ਵਿਚਾਰ ਸੀਟ ਬੈਲਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਸਿਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
* ਸੈਂਟਰਲ ਲੀਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਹੱਥੀਂ ਓਵਰਰਾਈਡ: ਸੈਂਟਰਲ ਲੀਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂਅਲ ਓਵਰਰਾਈਡ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਲ ਲੌਕਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।