ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ 50 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਖਾਂਤ: ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ

News18 Punjabi | News18 Punjab
Updated: July 21, 2021, 9:34 AM IST
share image
ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ 50 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ; ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਖਾਂਤ: ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ
ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਖੇ ਕੋਵਡ -19 ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। (Reuters)

ਗਲੋਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

  • Share this:
  • Facebook share img
  • Twitter share img
  • Linkedin share img
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ : ਜਨਵਰੀ 2020  ਅਤੇ ਜੂਨ 2021 ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਲੱਖ (4.9 million) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੇਰੋਲੋਜੀਕਲ ਅਧਿਐਨ, ਘਰੇਲੂ ਸਰਵੇਖਣ, ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸਥਿਤ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਗਲੋਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ ਅਰਵਿੰਦ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗਲੋਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਮੱਧਮ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸੱਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, 34 ਲੱਖ ((3.4 million ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੂਸਰੀ ਗਿਣਤੀ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਸੇਰੋ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਮਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਲਾਗ ਮੌਤ ਦਰ (ਆਈਐਫਆਰ) ਦੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ (4 ਮਿਲੀਅਨ) ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਗਣਨਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਘਰੇਲੂ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੈਨਲ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 8,00,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ 49 ਲੱਖ (4.9 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੋਜਕਰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ COVID- ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ" ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਹੈ "ਅਤੇ 'ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ। '

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਾਤਕ ਸੀ। ਆਕਸੀਜਨ, ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਮਾਰਚ 2020 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2021 ਤੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਜਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ 2020 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2021 ਤੱਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ “ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ” ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੂਹਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਸਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ “ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਰੂ ਸੀ” ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 'ਡੈਲਟਾ' ਰੂਪ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਐਸ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ ਮਾਮਲੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੈਲਟਾ ਵੇਰੀਐਂਟ ਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣਵਿਆਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ 32,000 ਹੋ ਗਏ ਹਨ - ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ 66% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੀਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੀਡੀਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ -19 ਵਿੱਚ 99% ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 97% ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। ਲਾਗ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਵਰਲਡਮੀਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੁਲ ਕੋਰੋਨਿਆ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ 12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਲੱਖ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਾਗ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਉੱਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Published by: Sukhwinder Singh
First published: July 21, 2021, 8:51 AM IST
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਗਲੀ ਖ਼ਬਰ