COVID 19 PNEUMONIA - ਕੀ ਕੋਵਿਡ 19 ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ ਨਿਮੋਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ?

  • Share this:
  • Dr Niket Rai MD, Associate Professor, Maulana Azad Medical College
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਇੱਕ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜੀਵਾਣੂ ਨਾਮ, ਨੋਵਲ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ (SARS Covid) ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ 31 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਵੀਡ 19 ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪਾਈਪ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ।

ਫੇਫੜੇ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਪਾਈਪ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਫੇਫੜੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਹਵਾ ਪਾਈਪ ਦੁਆਰਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਉੱਪਰਲੇ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਬ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਫੇਫੜੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਬ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 20% ਆਕਸੀਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਲਵੇਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਬੈਲੂਨ ਦਾ ਸਮੂਹ) ਜੋ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾ ਭਰ ਕੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਹਵਾ ਦੇ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਐਲਵੇਲੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾੜੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈੱਲ, ਟਿਸ਼ੂਆਂ, ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨਿਮੋਨੀਆ ਕੀ ਹੈ?

ਨਿਮੋਨੀਆ ਫੇਫੜੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਵਰਗੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਲਾਗ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

ਨਿਮੋਨੀਆ ਐਲਵੇਲੀ ਨੂੰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਚੀ, ਇਸ ਲਈ ਖੂਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਐਲਵੇਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਨਿਮੋਨੀਆ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਰੋਗਾਣੂ ਅਲਵਲੀ ਵਿਚ ਗੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲੜਦੀ ਹੈ।ਰੋਗਾਣੂਆਂ, ਜਲੂਣ ਕਾਰਨ ਤਰਲ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੈੱਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,ਇਸ ਨਾਲ਼ ਹਵਾ ਮੁਦਰਾ ਲਈ ਖੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੋਵਿਡ ਨਿਮੋਨੀਆ ਹੋਰ ਨਿਮੋਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?

ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਇਰਸ, ਬੈਕਟਰੀਆ ਜਾਂ ਫੰਗਸ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨਿਮੋਨੀਆ ਨੂੰ ਨਿਮੋਨਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰ ਫੈਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਥਾਂ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਗ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਕੋਵੀਡ -19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ, ਦਿਮਾਗ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਕੀ ਕੋਵਿਡ 19 ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ ਨਿਮੋਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ?

ਨਿਮੋਨੀਆ, ਕੋਵਿਡ 19 ਦੀ ਆਮ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 60 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮੋਟਾਪਾ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ, ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਿਨਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ (ਲਗਭਗ 80%) ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਲਗਭਗ 15% ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 5% ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸਖਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਮਰਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।ਇਸ ਸਾਲ਼ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਆਰਾਮ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ।

ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮੋਨੀਆ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਦੂਜੇ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਕੋਵਿਡ ਨਿਮੋਨਿਆ ਹੱਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਪੂਰਨ ਰਿਕਵਰੀ ਕਈ ਵਾਰ 6 ਮਹੀਨੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਕੋਡ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ ।

ਵਧੀਆ ਕੋਵੀਡ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?

ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਫਾਲੋ ਅਪ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਉਸਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ। ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਣ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਯੋਗਾ ਕਰੋ।
Published by:Anuradha Shukla
First published: