Home /News /explained /

Know Your Paramilitary: ਜਾਣੋ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ (CRPF) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ

Know Your Paramilitary: ਜਾਣੋ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ (CRPF) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ

Know Your Paramilitary:  ਜਾਣੋ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ (CRPF) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ

Know Your Paramilitary: ਜਾਣੋ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ (CRPF) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਬਲ (CRPF) 3.25 ਲੱਖ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਕਸਲਵਾਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੱਤਵਾਦ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ, ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀਵੀਆਈਪੀਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਫੋਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿੰਗ - QAT - ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਕਸਲ ਵਿਰੋਧੀ ਯੂਨਿਟ - COBRA ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਬਲ (CRPF) 3.25 ਲੱਖ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਕਸਲਵਾਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੱਤਵਾਦ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ, ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀਵੀਆਈਪੀਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਫੋਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿੰਗ - QAT - ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਕਸਲ ਵਿਰੋਧੀ ਯੂਨਿਟ - COBRA ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਹ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 'ਮਹਿਲਾ' ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਕੋਲ ਰੈਪਿਡ ਐਕਸ਼ਨ ਫੋਰਸ (ਆਰਏਐਫ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਦੰਗਾ ਵਿਰੋਧੀ ਬਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਪਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਜਾਏ ਗਏ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਸੀਆਰਪੀਐਫ , ਜਦੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਫੋਰਸ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਮੈਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ - ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਫਾਰ ਗੈਲੈਂਟਰੀ (PMG) - ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਫੋਰਸ ਹੁਣ 246 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ

CRPF ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1939 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਪੁਲਿਸ ਵਜੋਂ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਦਲ ਗਈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 28 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ, ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ - ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ -। ਐਕਟ ਨੇ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾ ਵਜੋਂ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੀਜੀ ਕਾਨੇਟਕਰ ਨੂੰ 25 ਮਾਰਚ, 1955 ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡੀ.ਜੀ.ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁਸਪੈਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਅਪਰਾਧਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੱਛ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1959 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 21 ਅਕਤੂਬਰ, 1959 ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਝੜਪ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਹਾਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿਖੇ ਚੀਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਗਸ਼ਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ 10 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1962 ਦੇ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਫੋਰਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਅੱਠ ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੋ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਰਸ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ

ਫੋਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡੀਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਪੱਧਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਹੋਰ ADG ਜਾਂ SDG ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੰਚਾਲਨ, ਸਿਖਲਾਈ, ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ DG ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਗਭਗ 40 ਆਈਜੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੀ.ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ., ਕੋਬਰਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਬਲ ਕੋਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੀਡੀਜੀ ਜਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਵੀਆਈਪੀ ਵਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 246 ਬਟਾਲੀਅਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 203 ਕਾਰਜਕਾਰੀ, 5 ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ, 6 ਮਹਿਲਾ, 15 ਆਰ.ਏ.ਐਫ., 10 ਕੋਬਰਾ, 5 ਸਿਗਨਲ ਅਤੇ 1 ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ, 1 ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਡਿਊਟੀ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ 43 ਕਲੱਸਟਰ ਕੇਂਦਰ, 22 ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੇ 4 ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਹਸਪਤਾਲ, 50 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੇ 18 ਸਮਗਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ 6 ਫੀਲਡ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ।

ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ, 1959 ਨੂੰ ਹਾਟ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਸ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੀ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ 10 ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਇੱਕ ਆਲ-ਟਰੇਨ ਫੋਰਸ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵੇਲੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੱਛ ਦੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਪੋਸਟ 'ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 1965 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਛ ਦੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 8 ਅਤੇ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ 3,500 ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਡੇਜ਼ਰਟ ਹਾਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਲਗਭਗ 150 ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਰ ਬਹਾਦਰ ਸਮੂਹ ਲਈ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 34 ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ 13 ਦਸੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਦਿਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਫੋਰਸ ਨੂੰ 5 ਜੁਲਾਈ, 2005 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਜ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁੱਲ 2,241 ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਵਉੱਚ ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫੋਰਸ ਨੂੰ 2,309 ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਮੈਡਲ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ , 10 ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ, 35 ਸ਼ੌਰਿਆ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ 202 ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਜਟ

ਸਾਲ 2022-23 ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਜਟ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 29,324.92 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫੋਰਸ ਸਾਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜਟ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਿਖਲਾਈ

ਫੋਰਸ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਲਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ADG-ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਾਦਰਪੁਰ ਵਿੱਚ CRPF ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵਧਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, CRPF ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਨੂੰ 52 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਆਈਈਡੀ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਆਈਈਡੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਧਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਕ ਟੈਸਟ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਾਂਡੋਆਂ ਨੂੰ ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ-ਸਰਵਾਈਵਲ ਤਕਨੀਕ, ਕੋਮਬੈਟ ਫਿੱਟਨੈੱਸ, ਆਈਈਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਅ, ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਐਮਐਮਜੀ, ਏਕੇ-47 ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲ, ਲਾਈਟ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ, 7.62 ਐਮਐਮ ਲਾਈਟ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ, ਐਕਸ-95 ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲਾਂ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Published by:Rupinder Kaur Sabherwal
First published:

Tags: Crpf, Indian Army