Home /News /explained /

Explainer: Lumpy ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਹਿੰਗਾ

Explainer: Lumpy ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਹਿੰਗਾ

Lumpy

Lumpy

ਆਏ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਇਰਸ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਲੰਪੀ ਵਾਇਰਸ (Lumpy Virus) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਆਏ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਇਰਸ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਲੰਪੀ ਵਾਇਰਸ (Lumpy Virus) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਕੱਲੇ ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਹੀ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ 33 'ਚੋਂ 15 ਜ਼ਿਲਿਆਂ 'ਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਤੱਕ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਲੱਖ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ੋਕ ਗਹਿਲੋਤ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ 15 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 4,24,188 ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 18,462 ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਆਸਾਮ, ਹਰਿਆਣਾ ਆਦਿ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ 30 ਕਰੋੜ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਇੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 15 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਹਾਲਤ

ਪੰਜਾਬ 'ਚ 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲੰਪੀ ਵਾਇਰਸ (Lumpy Virus) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,500 ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਵੀ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਹਿਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਸਾਲ 2020 ਤੋਂ ਲੈਂਪੀ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ।

ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ Amul Dairy

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮੂਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਗੁਜਰਾਤ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਮਿਲਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੁਣ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਇਹ ਫਰਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 2 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 42 ਫੀਸਦੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਫਰਮ ਨੂੰ ਲੂੰਬੀ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਾਵਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਮੂਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਰ.ਐਸ.ਸੋਢੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 1 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵੀ ਕਰੀਬ 10-20 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਡੇਅਰੀ ਫਰਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 15 ਲੱਖ ਲੀਟਰ ਘੱਟ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ?

ਇੰਡੀਅਨ ਡੇਅਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (Indian Dairy Association) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਲੰਪੀ ਵਾਇਰਸ (Lumpy Virus) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਲੀਟਰ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ। ਦੂਜਾ, ਲੋਕ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੇਵਨ ਘੱਟ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇਕਰ ਦੁੱਧ ਨੂੰ 100 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ 'ਤੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: Disease, Lumpy skin, Lumpy Skin Disease Virus