• Home
  • »
  • News
  • »
  • explained
  • »
  • NATIONAL FAMILY HEALTH SURVEY 5 EXCESSIVE MILK INTAKE A MAJOR CAUSE OF NUTRITIONAL ANAEMIA GH RUP AS

ਦੁੱਧ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ- ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ 2019-11 (NFHS-5) ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਾਟਾ, NFHS ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 6-59 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ- ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ

  • Share this:
ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ 2019-11 (NFHS-5) ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਾਟਾ, NFHS ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 6-59 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

NFHS ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਪੱਧਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਤੱਥ ਸ਼ੀਟ, 'ਚਾਈਲਡ ਫੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸਜ਼ ਐਂਡ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਸਟੇਟਸ ਆਫ ਚਿਲਡਰਨ' ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 59 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 54.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ NFHS-4 ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ 73.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ (15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ) ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ, ਜੋ ਅਨੀਮੀਆ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ, 60.3 ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅਨੀਮਿਕ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 8.1 ਹੈ।

ਅਨੀਮੀਆ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ (Hb) ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਲ ਰਕਤਾਣੂਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਪੱਧਰ 13.5 ਗ੍ਰਾਮ\100 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਇਹ 12.0 ਗ੍ਰਾਮ\100 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਅਨੀਮੀਆ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਫਿੱਕੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ ਹਨ। ਅਨੀਮੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਆਇਰਨ-ਕਮੀ ਅਨੀਮੀਆ ਹੈ।

ਪੀਜੀਆਈ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀਪਕ ਬਾਂਸਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਹੇਮਾਟੋਲੋਜੀ-ਆਨਕੋਲੋਜੀ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

ਡਾ ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੇਵਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ। 1 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖਪਤ 500-600 ਮਿਲੀਲੀਟਰ/ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪੂਰਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਠੋਸ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਖੁਰਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ- (ਕਣਕ, ਚਾਵਲ) ਅਧਾਰਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਨੀਮੀਆ (IDA) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਮਰ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ। ਡਾ: ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਇਰਨ ਪੂਰਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਬਾਲਗਪਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ “ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ 19 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਆਇਰਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਇਰਨ ਪੂਰਕ 45 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਡਾ: ਸੁਨੀਲ ਅਗਰਵਾਲ, ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਨਿਓਨੈਟੋਲੋਜੀ, ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 11 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਅਨੀਮੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਨੀਮੀਆ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਰਕਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੀਮੀਆ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ।”

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਆਇਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਅਨਾਜ, ਦਲੀਆ, ਸੂਜੀ ਦੀ ਖੀਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਚੜੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੂਰਕ ਭੋਜਨ ਹਨ ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।

ਡਾ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਫੀਡਿੰਗ ਦੇ ਮੱਧ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 20 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਆਇਰਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਅਤੇ ਟੋਨਿਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਵਰਗੇ ਆਇਰਨ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਆਇਓਡੀਨ ਲੂਣ ਵਾਂਗ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।”

ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ/ਟੋਨਿਕ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ: ਰਮਨੀਕ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਚਪਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਆਇਰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਥਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
Published by:rupinderkaursab
First published: