Home /News /explained /

ਮੁਰੱਬਾ- ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 'ਸੰਤਰਾ', ਜਾਣੋ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਾਂ

ਮੁਰੱਬਾ- ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 'ਸੰਤਰਾ', ਜਾਣੋ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਾਂ

ਮੁਰੱਬਾ- ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 'ਸੰਤਰਾ', ਜਾਣੋ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਾਂ

ਮੁਰੱਬਾ- ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ 'ਸੰਤਰਾ', ਜਾਣੋ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਾਂ

ਸੰਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੱਟਾ-ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜੂਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਠੰਡਕ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਤਰਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:
ਸੰਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੱਟਾ-ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜੂਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਠੰਡਕ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਤਰਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ੁੱਧ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਸਲ ਦਾ ਫਲਹੈਸੰਤਰਾ
ਅੱਜ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ। ਸੰਤਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਸਲ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਸੰਤਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਏ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 600 ਕਿਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤਰਾ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ 14 ਗੈਲਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜਲਵਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਲਾਂ ਦਾ ਜੂਸ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਹੀ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲਗਭਗ 140 ਗ੍ਰਾਮ ਸੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਦਾ 92% ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਜੂਸ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤਰਾ ਹੈ
ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤਰਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੈਸੇ, ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਫਲ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਜੇਨ ਵੇਬਰ ਦੀ ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਸ਼ਾਇਦ 100 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਸੰਤਰੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਲੀਬੀਆ ਤੋਂ ਮੋਰੋਕੋ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ।

ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸਪੇਨ ਨੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਬਿਹਤਰ ਕਿਸਮਾਂ ਉਗਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਰੱਬੇ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1500 ਈਸਵੀ ਤੱਕ, ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਤਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਪੂਰਬੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਰੋਮਨ ਜਿੱਤਾਂ, ਅਰਬ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੇ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ 'ਚਰਕਸੰਹਿਤਾ' (7ਵੀਂ-8ਵੀਂ ਈ.ਪੂ.) ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 'ਨਾਗਰੰਗਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਮਿੱਠਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਾਲਾ, ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਵੈਸੇ, ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤਰਾ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੀਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 314 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤਰੇ ਵਿਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ (ਐਸਕੋਰਬਿਕ ਐਸਿਡ) ਅਤੇ ਬੀ6, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਖੁਰਾਕੀ ਫਾਈਬਰ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ, ਫੋਲੇਟ (ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ), ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਗੁਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਡੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਡੈਕਸਟੋਲ 2 ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਤਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਗੀ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਤਾਜ਼ਗੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਪਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸ਼ੈੱਫ ਸਿੰਮੀ ਬੱਬਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਗੈਸ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ, ਹਾਈ ਬੀਪੀ, ਗਠੀਆ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਠੰਡ 'ਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਖਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਾਈਬਰ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚਰਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਪੇਟ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਢਿੱਲੀ ਮੋਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਛਾਤੀ 'ਚ ਜਲਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: Fact Check, History of food, Orange

ਅਗਲੀ ਖਬਰ