Home /News /explained /

Monsoon 2022: ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ

Monsoon 2022: ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ

ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ

ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ

Monsoon in India: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ ਤੱਕ 48.04 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 37ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1961-2010 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 63 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਔਸਤ ਵਰਖਾ ਨਾਲੋਂ 24% ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ ਤੱਕ 48.04 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 37ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1961-2010 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 63 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਔਸਤ ਵਰਖਾ ਨਾਲੋਂ 24% ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ (Hindustan Times) ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਾੜੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਫਸਲ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹਰ ਵਾਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਾੜੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਣਕ ਦਾ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 16 ਫਰਵਰੀ, 2021-22 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੂਜੇ ਅਗਾਊਂ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 111.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 19 ਮਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੀਜੇ ਅਗਾਊਂ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 106.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ (USDA) ਦੀ 25 ਮਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 2021-22 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ਼ 99 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਝੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੋਜਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ। ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Food and Agriculture Organization ) ਦੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਲੋਬਲ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ। ਮਈ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 154 ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 154.9 ਸੀ। ਪਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮਈ 'ਚ ਇਹ 169.7 ਦੇ ਸਰਵਕਾਲੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਝੋਨੇ ਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੁਰਾਕੀ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (OECD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ 2020 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਸੀ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਆਈ ਕਮੀ ਨਿਰਯਾਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਫੂਡ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 2021-22 ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੁੱਚੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰਵ-ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਆਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇ (PLFS) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 2019-20 ਅਤੇ 2020-21 ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੇਤੀ ਵਿਕਾਸ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀ ਆਮਦਨ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: IMD forecast, Monsoon, Monsoon in india, Monsoon season