Air Pollution: ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਆਸਾਨ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਹਨ AQI ਅਤੇ PM ਲੈਵਲ

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ PM 2.5 ਸਾਡੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। PM 2.5 ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Delhi-NCR ਵਿਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਹੋਇਆ ਮੁਸ਼ਕਲ (ਸੰਕੇਤਕ ਫੋਟੋ)

  • Share this:
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦੀਵਾਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਲੀ 'ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾ 'ਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਫਿਰ ਘੁਲਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐਨਸੀਆਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ? ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕੁੱਝ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ AQI ( Air Quality Index)

ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ (AQI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ PM10 ਅਤੇ PM2.5 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਘੁਲਣ ਲਈ PM10 ਅਤੇ PM2.5 ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

AQI ਯਾਨੀ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ 300 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵੱਧ ਜਾਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਹ ਪੱਧਰ 900 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ AQI ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।

AQI ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- AQI ਅਰਥਾਤ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

AQI ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ?
AQI ਹੁਣ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਧੀ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। AQI ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

AQI ਸਟੈਂਡਰਡ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ AQI ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ AQI ਨੂੰ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 06 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- AQI 0-50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ 'ਸਾਫ਼' ਹੈ
- 51-100 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਵ ਹਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 'ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼' ਹੈ
- 101-200 'ਮੱਧਮ' ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ
- 201-300 ਵਿਚਕਾਰ 'ਖ਼ਰਾਬ'
- 301-400 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 'ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ'
- 401 ਤੋਂ 500 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 'ਗੰਭੀਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ'

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
- AQI ਨੂੰ 8 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ: PM10, PM 2.5, NO2, SO2, CO2, O3, NH3 ਅਤੇ Pb

24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ NO2, SO2, CO2, O3 ਅਤੇ NH3 ਕੀ ਹਨ?
- SO2 ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਲਫਰ ਆਕਸਾਈਡ, ਇਹ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬਲਣ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
- CO2 ਭਾਵ ਕਾਰਬਨ ਆਕਸਾਈਡ ਰੰਗੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਬਾਲਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਜਲਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਾਰਬਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।

- NO2 ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਜੋ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਬਲਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਧੁੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
– NH3 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਅਮੋਨੀਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗੈਸ ਕੂੜੇ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
- O3 ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਓਜ਼ੋਨ ਨਿਕਾਸ

PM 2.5 ਕੀ ਹੈ?
PM 2.5 ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਵਿਆਸ 2.5 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੀਐਮ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧੁੰਦ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਹੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਖ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਘਟਦਾ ਹੈ।

PM 10 ਕੀ ਹੈ?
PM 10 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਮੈਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ 10 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਆਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਧੂੜ, ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਬਰੀਕ ਕਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੀਐਮ 10 ਅਤੇ 2.5 ਧੂੜ, ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

PM-10 ਅਤੇ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
PM 10 ਦਾ ਸਾਧਾਰਨ ਪੱਧਰ 100 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਘਣ ਮੀਟਰ (MGCM) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
PM 2.5 ਦਾ ਆਮ ਪੱਧਰ 60 mgcm ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਹਵਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ PM 2.5 ਸਾਡੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। PM 2.5 ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ?
ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੀਆਂ ਚਿਮਨੀਆਂ, ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਵੇਸਟ ਫਰਨੇਸ
- ਮੋਟਰ, ਕਾਰ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਰੋਤ
- ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੋਂ
- ਬਲਦੀ ਲੱਕੜ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਭੱਠੀ ਤੋਂ।
- ਆਮ ਤੇਲ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ।
- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਧੂੜ ਉੱਡਦੀ ਹੈ
- ਪੇਂਟ, ਹੇਅਰ ਸਪਰੇਅ, ਵਾਰਨਿਸ਼, ਐਰੋਸੋਲ ਸਪਰੇਅ ਆਦਿ ਤੋਂ।
- ਲੈਂਡਫਿਲ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ
- ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ, ਰਾਕੇਟ ਤੋਂ

ਕੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ?
- ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ, ਮਿੱਟੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੋਜਨ ਪਚਾਉਣ ਸਮੇਂ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਧਾਰੂ ਜਾਨਵਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਸੜਨ ਕਾਰਨ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਡੋਨ ਗੈਸਾਂ ਤੋਂ
- ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗੈਸ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਬਨ ਗੈਸ ਤੋਂ
- ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ

ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪਟਾਕੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਾਰਬਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਸਲਫਰ ਆਕਸਾਈਡ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਰ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Published by:Anuradha Shukla
First published:
Advertisement
Advertisement