Home /News /lifestyle /

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹੈ ਫ਼ਲ, ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹੈ ਫ਼ਲ, ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹੈ ਫ਼ਲ, ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹੈ ਫ਼ਲ, ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਫ਼ਲ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਮ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਕਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭਰਤੀ ਦਾ ਉਕਪਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਫ਼ਲ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਮ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਕਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭਰਤੀ ਦਾ ਉਕਪਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਇਸ ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਕੋਈ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਂਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਮੀਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦਾ 'ਸੰਗਮ' ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੀਜ਼ਾ, ਨੂਡਲਜ਼ (ਚੌਮੀਨ), ਬਰਗਰ, ਪਨੀਰ ਟਿੱਕਾ, ਫਰੈਂਚ ਆਮਲੇਟ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪਰਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲਾਦ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਡਿਸ਼ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਮਿਲਿਆ
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਪੇਰੂ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਕਿਉਂ ਪਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਬੀਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੀਜਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕਈ ਭਾਰਤ ਲਈ 'ਨਵੀਂ ਸਬਜ਼ੀ' ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ
ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਆਲੂਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਭਰਵੀਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪਡੀਆ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (ਪੂਸਾ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ: ਨਾਵੇਦ ਸਬੀਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤਣੇ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ, ਟਮਾਟਰ ਆਦਿ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਕੋਈ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨਹੀਂ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀ ਜਿੰਨੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਓਨੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਉਸ ਸਬਜ਼ੀ ਵੱਚ ਹੋਣਗੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ। ਫੂਡ ਐਕਸਪਰਟ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਨੀਲਾਂਜਨਾ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਆਮ ਮਿਰਚ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਜੂਸ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿਠਾਸ ਵੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ, ਏ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਕੈਰੋਟੀਨ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਕੈਲੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਡ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਭਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਵਿੱਚ ਫਾਈਟੋ ਕੈਮੀਕਲਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਕਿਨ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੇਟ 'ਚ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨੱਕ ਵਗਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: Fact Check, Food, Lifestyle

ਅਗਲੀ ਖਬਰ