Home /News /lifestyle /

ਦਿੱਲੀ AIIMS ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਪੁਸ਼ਟੀ: ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ "ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ"

ਦਿੱਲੀ AIIMS ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਪੁਸ਼ਟੀ: ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ "ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ"

ਦਿੱਲੀ AIIMS ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਪੁਸ਼ਟੀ : ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ "ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ"

ਦਿੱਲੀ AIIMS ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਪੁਸ਼ਟੀ : ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ "ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ"

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ 2022' (International Yoga Day 2022) ਮਨਾਉਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੋਗਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਯੋਗਾ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:
ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ 'ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ 2022' (International Yoga Day 2022) ਮਨਾਉਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੋਗਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਯੋਗਾ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (ਏਮਜ਼) ਵੱਲੋਂ ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਯੋਗਾ ਨਿਦਰਾ 60 ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ 4 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਡਾ. ਕਰੁਣਾ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਡਾ: ਮੰਜਰੀ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੌਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਸੌਮਨੀਆ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਏਮਜ਼ (AIIMS) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਡਾ: ਮੰਜਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ 3 ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ 3 ਦਿਨ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸੌਂ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਜਾਂ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੀਂਦ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ।

ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕੀ ਹੈ
ਡਾ: ਮੰਜਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਹਨ। ਯੋਗਾ ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਯੋਗਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਦ੍ਰਾ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਯੋਗ ਆਸਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਵਾਸਨ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ...
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੰਜਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ 2012 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ 4 ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਏ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ 'ਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਕੀ-ਕੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ 60ਮਰੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਾਮਲ
ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀ ਏਮਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਕੁੱਲ 60 ਮਰੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 30 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਯੋਗਾ ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਇਲਾਜ ਯਾਨੀ ਇਨਸੌਮਨੀਆ (ਸੀਬੀਟੀਆਈ) ਲਈ ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ਯਾਨੀ 30 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਇਲਾਜ ਯਾਨੀ ਸੀਬੀਟੀਆਈ (ਸੀਬੀਟੀਆਈ) ਨਾਲ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਨੀਂਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਸੂਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ, ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਉੱਠਦੇ ਸਨ, ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਉੱਠਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਇਹ ਨਿਕਲੇ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ : ਡਾ: ਮੰਜਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੌਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਜਾਗਣ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਘੱਟ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੀ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਪਾਇਆ। ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਦਰਦ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਡਾ: ਮੰਜਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਯੋਗਾ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਇੰਸੌਮਨੀਆ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਭੱਜਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਾ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਮ 'ਤੇ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਥੈਰੇਪੀ ਭਾਵ ਸੀਬੀਟੀਆਈ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥੈਰੇਪੀ ਲਈ 10 ਤੋਂ 12 ਸੈਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਜ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਯੋਗਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵੀ ਹੈ।
Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: AIIMS, Delhi, Health, Health care tips, Health news, Yoga

ਅਗਲੀ ਖਬਰ