Home /News /lifestyle /

Explainer: ਕੀ IRCTC ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ! ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

Explainer: ਕੀ IRCTC ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ! ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

Explainer: ਕੀ IRCTC ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ! ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

Explainer: ਕੀ IRCTC ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ! ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ IRCTC ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਟਿਕਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਆਈਆਰਸੀਟੀਸੀ ਟਿਕਟ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ, ਲਿੰਗ, ਉਮਰ, ਪਤਾ, ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ IRCTC ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਟਿਕਟਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ IRCTC ਦੀ ਵਰਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ 11.70 ਕਰੋੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਹੈ

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ IRCTC ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਟਿਕਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਆਈਆਰਸੀਟੀਸੀ ਟਿਕਟ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ, ਲਿੰਗ, ਉਮਰ, ਪਤਾ, ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ IRCTC ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਟਿਕਟਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ IRCTC ਦੀ ਵਰਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ 11.70 ਕਰੋੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਇੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। IRCTC ਇਸ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਯਾਨੀ ਮਾਲੀਆ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀਟੈਂਡਰ

IRCTC ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਇੱਕ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ 'ਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਮਾਲੀਆ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਲਾਹਕਾਰ ਆਈਆਰਸੀਟੀਸੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੈਸਾ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਉਣਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, IRCTC ਇਸ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 1000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। IRCTC ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵੀਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਰੇਲਵੇ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਆਪਣੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦਾ।

ਡੇਟਾ ਵੇਚ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਮਾਹਿਰ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਟਾ ਵੇਚ ਕੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ IRCTC ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਲਈ ਹੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ IRCTC ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦੀ।

IRCTC ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ

ਮੀਡੀਆ 'ਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ IRCTC ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, IRCTC ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੌਕੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ IRCTC ਨੇ ਕੋਈ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 'ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਟਰਸਟ' ਹੈ। ਆਈਆਰਸੀਟੀਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਿਗਮ ਆਪਣਾ ਡੇਟਾ ਨਹੀਂ ਵੇਚਦਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਡਾਟਾ ਵੇਚ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਡੇਟਾ ਵੇਚ ਕੇ 65 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਬੀਮੇ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ, ਪਤਾ, ਉਮਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਫਾਈਨਾਂਸਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ 2000 ਦਾ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਐਕਟ 2000 17 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਫੋਕਸ ਡੇਟਾ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੈਂਡਿੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕਦੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, IRCTC ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੇ ਮੁਦਰੀਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Published by:Drishti Gupta
First published:

Tags: Business, IRCTC