Home /News /lifestyle /

ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ", ਜਾਣੋ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ", ਜਾਣੋ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਊਥ ਫ੍ਰੈਸਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਦਾ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਊਥ ਫ੍ਰੈਸਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਦਾ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਊਥ ਫ੍ਰੈਸਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਦਾ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਊਥ ਫ੍ਰੈਸਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਦਾ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ : ਮਸਾਲਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਐਗਮਾਰਕ ਲੈਬ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਪਰੂਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘Spcices And Condiments’ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ 'ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ' ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸਰ, ਵਨੀਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਮਸਾਲਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ ਕਾਰਨ ਖੀਰ ਅਤੇ ਹਲਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਇਲਾਇਚੀ ਜਾਂ ਲੌਂਗ-ਇਲਾਇਚੀ ਪਾਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਅਦਰਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਤਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਾਮੱਗਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਚਰਕਸਸੰਹਿਤਾ’ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੌਟਿਲਯ ਦੇ ‘ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰਮ’ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਰੇ ਮੋਤੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ (460 ਬੀ.ਸੀ.) ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੋਮੀ ਲੋਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਲਾਇਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੱਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਔਸ਼ਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਮਮੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਰਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਲਾਇਚੀ

ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਾਚਾਰੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ ਨੂੰ ਪਾਚਨ, ਸੁਆਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਠੰਡੀ, ਤਿੱਖੀ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਸਾਹ, ਖਾਂਸੀ, ਤਪਦਿਕ, ਪੱਥਰੀ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਗਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਲਾਇਚੀ ਤੋਂ ਕਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਇਚੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਮੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਇਲਾਇਚੀ ਸਾਹ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਂਸੀ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Published by:Drishti Gupta
First published:

Tags: Food, Healthy lifestyle, Lifestyle