Home /News /lifestyle /

ਅਰਬੀ ਦਾ ਹੈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਿਲ, ਪਾਚਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਅਰਬੀ, ਪੜ੍ਹੋ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ

ਅਰਬੀ ਦਾ ਹੈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਿਲ, ਪਾਚਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਅਰਬੀ, ਪੜ੍ਹੋ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ

ਅਰਬੀ ਦਾ ਹੈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਿਲ, ਪਾਚਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਅਰਬੀ, ਪੜ੍ਹੋ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ

ਅਰਬੀ ਦਾ ਹੈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਿਲ, ਪਾਚਨ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਅਰਬੀ, ਪੜ੍ਹੋ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ

ਅਰਬੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ 9000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਰਬੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੜ੍ਹੋ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

Interesting History of  Arbi : ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਦ-ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪਤ ਭਰਦੇ ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਵਰਦਾਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਦ-ਮੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੈ ਅਰਬੀ।

ਅਰਬੀ (ਕੋਲੋਕੇਸੀਆ) ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਦ (ਯਮ) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਨਾਰਮਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੇਟ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਨੂੰ ਬੀ.ਪੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਦ-ਮੂਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਰਬੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

ਕੰਦ-ਮੂਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਦਾ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਟਾ, ਬਰੈੱਡ, ਨੂਡਲਜ਼, ਕੇਕ, ਡਰਿੰਕ ਪਾਊਡਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ‘ਸਬਜ਼ੀਆਂ’ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਡਾ: ਵਿਸ਼ਵਜੀਤ ਚੌਧਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਬੀ ਇੱਕ ਕੰਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਤ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਗਲੇ ਅਤੇ ਤਾਲੂ ਵਿਚ ਖੁਜਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਰਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਿਪਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਹੈ ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ

ਵੈਸੇ ਅਰਬੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ 9000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਖੇਤੀ ਫਾਰਮੋਸਾ (ਚੀਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਣਰਾਜ), ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਅਸਾਮ (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ ਤਿਮੋਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਟੋਂਗਾ, ਸਮੋਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਈਸਟਰ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਰਬੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੈਥਾਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਬੀ (ਘੂਈਆਂ) ਦਾ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਭਾਰਤ-ਬਰਮਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਬਰਮਾ (ਮਿਆਂਮਾਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਚਰਕਸਸੰਹਿਤਾ’ ਵਿੱਚ ‘ਅਰਬੀ’ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਕੰਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੰਦਾਂ ਮੁੰਜਾਤਕ, ਵਿਦਾਰਿਕੰਦ ਅਤੇ ਅਮਲੀਕੰਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਔਗੁਣ ਵੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।

ਧਮਨੀਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ, ਬੀ.ਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕੰਟਰੋਲ

ਅਰਬੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ 97, ਨਮੀ 73 ਗ੍ਰਾਮ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ 3 ਗ੍ਰਾਮ, ਫਾਈਬਰ 1 ਗ੍ਰਾਮ, ਚਰਬੀ 0.1 ਗ੍ਰਾਮ, ਖਣਿਜ 1.7 ਗ੍ਰਾਮ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ 21 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਸੋਡੀਅਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡੀਨ ਵੈਦਿਆਰਾਜ ਦੀਨਾਨਾਥ ਉਪਾਧਿਆਏ ਮੁਤਾਬਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਲ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੈਟ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਮਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੀਪੀ ਵੀ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਵਧੇਗਾ। ਇਹ ਚਿਪਚਿਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਫਾਈਬਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਊਰਜਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੈਲੋਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਹੀ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ 'ਚ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੇਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰੋ ਅਰਬੀ ਦਾ ਸੇਵਨ

ਅਰਬੀ ਵਾਤ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਵਾਇਣ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਖੁਜਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਡਿਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲ ਲਓ। ਅਰਬੀ 'ਚ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੇਟ 'ਚ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸਾਲਿਕ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ Arbi (ਅਰਬੀ) ਨਾ ਲਓ। ਅਰਬੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਖੂਨ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ।

Published by:Tanya Chaudhary
First published:

Tags: Healthy lifestyle, Lifestyle, Vegetables