• Home
  • »
  • News
  • »
  • lifestyle
  • »
  • LIFESTYLE HEALTH NEWS DOPAMINE FAST TO AVOID DIGITAL ADDICTION IT IS NECESSARY TO STAY AWAY FROM THE SCREEN PSYCHIATRIST GH KS

Side Effects of Digital World: 'ਡਿਜੀਟਲ ਨਸ਼ੇ' ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰੱਖੋ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਫਾਸਟ

  • Share this:
Dopamine Fast: ਅੱਜ ਦੀ ਵਿਅਸਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਾਡਾ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੌਂਦੇ, ਤੁਰਦੇ, ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਅਰਾਮਦੇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਹਾਰਮੋਨਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੋ, ਡੋਪਾਮਾਈਨ (Dopamine) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਹੈ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਰ ਇਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਨਾ ਲੈਂਬਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਉਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਿਵਾਰਡ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 'ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਦਿਮਾਗ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈਂਗਓਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਮਾਗ ਦੁਬਾਰਾ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨ ਚਿੰਤਤ ਕਿਉਂ ਹਨ?
ਲੈਂਬਕੇ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਬਿਹਤਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਲੈਂਬਕੇ ਨੇ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ, 'ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਣਾਅ-ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਸ (Antidepressants) ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁੱਖ ਦਵਾਈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਫਾਸਟ।'

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਤਾਂ…
ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖਤਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਡਿਜੀਟਲ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਿੰਗ, ਮੈਸੇਜਿੰਗ, ਸਰਫਿੰਗ, ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ, ਜੂਏਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੇਮਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Published by:Krishan Sharma
First published: