Home /News /lifestyle /

18ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਈ ਸੀ ਲੀਚੀ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਕਸਪੋਰਟਰ

18ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਈ ਸੀ ਲੀਚੀ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਕਸਪੋਰਟਰ

18ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਈ ਸੀ ਲੀਚੀ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਕਸਪੋਰਟਰ

18ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਈ ਸੀ ਲੀਚੀ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਕਸਪੋਰਟਰ

ਲੀਚੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਣੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲੀਚੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਲੀਚੀ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ 66, ਪ੍ਰੋਟੀਨ 0.83 ਗ੍ਰਾਮ, ਚਰਬੀ 0.44 ਗ੍ਰਾਮ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ 16.5 ਗ੍ਰਾਮ, ਫਾਈਬਰ 1.3 ਗ੍ਰਾਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ 71.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ 71.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੀਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:

ਦਾਣੇਦਾਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਲੀਚੀ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਤਾਜ਼ਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਲੀਚੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਲੀਚੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਣੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲੀਚੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਲੀਚੀ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ 66, ਪ੍ਰੋਟੀਨ 0.83 ਗ੍ਰਾਮ, ਚਰਬੀ 0.44 ਗ੍ਰਾਮ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ 16.5 ਗ੍ਰਾਮ, ਫਾਈਬਰ 1.3 ਗ੍ਰਾਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ 71.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ 71.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੀਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲੀਚੀ ਵਿੱਚ ਫੀਨੋਲਿਕ ਐਸਿਡ (ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਐਸਕੋਰਬਿਕ ਐਸਿਡ (ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੱਤ) ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਓਲੀਗੋਨੋਲ (ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੱਤ) ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਣੂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੋ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਕ ਹੈ।ਲੀਚੀ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਕਿਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੀਚੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਨੇਕਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਲੀਚੀ : ਲੀਚੀ ਫਲ ਆਪਣੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੰਗ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਅੱਜ ਲੀਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੰਗ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਪਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਲੀਚੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਲੀਚੀ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛਿੱਲ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਾਂ ਇਸ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਰੂਟ ਸਲਾਦ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕੱਟ ਕੇ ਕੇਕ ਅਤੇ ਪੁਡਿੰਗ 'ਤੇ ਟਾਪਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਜੈਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਮ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

2000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ

ਫਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ (ਪੂਸਾ) ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਐਸ.ਕੇ. ਸਕਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ 'Fruits' ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 2000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ 1800 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕੀ-ਭਾਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੈਥਾਨੀ ਨੇ ਵੀ ਲੀਚੀ ਦੇ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀਚੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਵਾਂਗਤੁੰਗ ਅਤੇ ਫੁਕੀਅਨ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹਨ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੀਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਲੀਚੀ ਨੂੰ 1775 ਵਿਚ ਜਮੈਕਾ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀਚੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਵੈਸੇ, ਲੀਚੀ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀਚੀ 1770 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਚੀਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੀਚੀ ਅਸਮ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁਣ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਲੀਚੀ ਦਾ ਸਵਾਦ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਲੀਚੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Published by:Shiv Kumar
First published:

Tags: China, Health, Health benefits, Life