• Home
  • »
  • News
  • »
  • lifestyle
  • »
  • OVERUSE OF SOCIAL MEDIA MAY AFFECT THE MENTAL HEALTH OF TEENAGERS GH AP AK

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ: ਮਾਹਰ

ਭਾਰਤੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2.25 ਘੰਟੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਔਸਤ 'ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2.50 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਕੇ 448 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 624 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ: Study

  • Share this:
Social Media Overuse affect the mental health of teenagers : ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੀ ਮਨ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ (Teenagers) ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ (depression), ਤਣਾਅ (stress) ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ (anxiety) ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 19 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਡੇਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਡੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਟੇਟਮੈਨ (The Statesmen) ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਲੋਕਡਾਊਨ ਵਿੱਚ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

ਭਾਰਤੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2.25 ਘੰਟੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਔਸਤ 'ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2.50 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਕੇ 448 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 624 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।

ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ : ਡਾਟਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਟੈਟਿਸਤਾ (Statista) ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 31 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 13-19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਛਿਪਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਔਸਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਨੈਪਚੈਟ 'ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਗੁਵਾਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ? ਮਾਹਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਨੀਂਦ ਗੁਆਉਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਭਟਕਣ (distracted) ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ : ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਿਮਾਗ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਸੀਨਤਾ (depression), ਚਿੰਤਾ (anxietyanxiety), ਘੱਟ ਸਵੈ-ਮਾਣ (low self-esteem) ਈਰਖਾ (envy) ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ (loneliness)।

ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਇਹਨਾਂ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਉਚਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਣ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਡਰੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਖਤਰਨਾਕ 'ਸਟੰਟ') ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਵੈ-ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰਾਂ (self-injurious behaviours) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਕਸਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਾ, ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
Published by:Amelia Punjabi
First published: