Home /News /lifestyle /

ਹਰੀਕੇ, ਨੰਗਲ ਦੇ ਜਲਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ, ਮੱਛੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ- ਅਧਿਐਨ

ਹਰੀਕੇ, ਨੰਗਲ ਦੇ ਜਲਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ, ਮੱਛੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ- ਅਧਿਐਨ

 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀਕੇ (Harike) ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ (Nangal Wetlands) ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀਕੇ (Harike) ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ (Nangal Wetlands) ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀਕੇ (Harike) ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ (Nangal Wetlands) ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

  • Share this:
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਰੀਕੇ ਪੱਤਣ ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ "ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ" ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਮੱਛੀ ਦਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਲਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਕਾਰਨ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀਕੇ (Harike) ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡਜ਼ (Nangal Wetlands) ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖਰਾਬ (Water quality poor)

ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਗਲ ਵੈਟਲੈਂਡ (Nangal Wetland) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ (Harike Wetlands) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ (Harike Wetlands) ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (WQI) 56.68 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੰਗਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੰਗਾ (39.54) ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ (Harike Wetlands) ਵਿੱਚ ਹੈਵੀ ਮੈਟਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੰਡੈਕਸ ਅਤੇ ਉੱਚ ਧਾਤੂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ
ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ WQI ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਹਿੱਟ (Nutritional value hit)

ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ, ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ (ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ (ਜੋ ਖਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ — ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ-ਰਸਾਇਣਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਲੇਬੀਓ ਰੋਹਿਤਾ (ਹੈਮਿਲਟਨ), ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਪ੍ਰਿੰਗਰਜ਼ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਜਰਨਲ ਦੋਵਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (WQI) ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ “ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ (Hairke Wetland) ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ (Harike Wetland) ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ (ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ (ਜੋ ਕਿ ਖਪਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ-ਪਰਿਆਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੱਛੀ (ਅਖਾਣਯੋਗ ਹਿੱਸਾ) ਦਾ ਅੱਧਾ (48 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਲੈਂਡਫਿਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੂੜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੜੈਚ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਇਹ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਅਣੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਪਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
Published by:Amelia Punjabi
First published:

Tags: Pollution, Water

ਅਗਲੀ ਖਬਰ