• Home
  • »
  • News
  • »
  • lifestyle
  • »
  • RANI LAXMIBAI BIRTH ANNIVERSARY HOW DID MANU BECAME A ONE OF THE BRAVEST WARRIOR OF HER TIME AP

Rani Laxmibai Birth Anniversary: ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਵੇਂ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਬਣੀ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ

ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ 29 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਰ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਜੋ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਨੇ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ। ਕਿਵੇਂ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Rani Laxmibai Birth Anniversary: ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਵੇਂ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਬਣੀ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ

Rani Laxmibai Birth Anniversary: ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਵੇਂ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਬਣੀ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ

  • Share this:
    ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਕਵਿੱਤਰੀ ਸੁਭਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਖੂਬ ਲਾਡੀ ਮਰਦਾਨੀ ਵੋ ਝਾਂਸੀ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ‘ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਫ਼ਿੱਟ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।

    ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ 29 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਰ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਜੋ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਨੇ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ। ਕਿਵੇਂ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

    ਜਨਮ ਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ

    ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1828 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਕਰਾੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਰੋਪੰਤ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸਪਰੇ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦਾ ਨਾਨਕਾ ਨਾਂਅ ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਤਾਂਬੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।

    ਮੋਰੋਪੰਤ ਤਾਂਬੇ ਨੇ ਬਿਠੂਰ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਬਾਜੀਰਾਓ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੋਰੋਪੰਤ ਮਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਬੀਲੀ ਆਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਰਗੇ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖੇ। ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

    ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ

    ਮਨੂ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖਿਆ[ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਲਾ ਸੁੱਟਣ ‘ਚ ਵੀ ਮਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮਣੀਕਰਨਿਕਾ ਦਾ ਵਿਆਹ 1842 ਵਿੱਚ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਓ ਨੇਵਾਲਕਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1851 ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜ ਗੰਗਾਧਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਨੰਦ ਰਾਓ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦਾਮੋਦਰ ਰਾਓ ਸੀ।



    ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਵਾਰਸ

    ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦੇ ਪਤੀ ਗੰਗਾਧਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਠ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਰਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਝਾਂਸੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੋ ਗਈ।

    ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ

    23 ਮਾਰਚ 1858 ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਝਾਂਸੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ 13 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਝਾਂਸੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਅਖ਼ੀਰ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਝਾਂਸੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਲਪੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਪੇਸ਼ਵਾ, ਰਾਓ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਾਤਿਆ ਟੋਪੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।

    ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ

    17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਹੁਰੋਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ। ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਯਕੀਨ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ।

    ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਬਣ ਗਈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰਿਆ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਖਰੀ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
    Published by:Amelia Punjabi
    First published: