Home /News /lifestyle /

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ (Atmosphere of Earth) 78 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (Nitrogen) ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜਿਸ ਹਵਾ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁ-ਸੰਸਥਾਗਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ...
  • Share this:
ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ (Atmosphere of Earth) 78 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (Nitrogen) ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜਿਸ ਹਵਾ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁ-ਸੰਸਥਾਗਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ 'ਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ
ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੇ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਵਿਗਿਆਨ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੋਵੇਂ ਨੀਵੇਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸ਼ਿਓ-ਐਨਵਿਰੋਨਮੈਂਟਲ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਚੇਲ ਮੇਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਵ-ਜਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲੇ ਡੈੱਡ ਏਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਬਲੂਮ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਇਸ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ।

ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਪੀਟਰ ਗ੍ਰੋਫਮੈਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ CO2 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੂਰੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਫੂਡ ਵੈੱਬ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਡੇਟਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Published by:rupinderkaursab
First published:

Tags: Earth, Environment, Lifestyle, Research, Science

ਅਗਲੀ ਖਬਰ