• Home
  • »
  • News
  • »
  • national
  • »
  • 2500 FARMERS COMMIT SUICIDE IN MAHARASHTRA IN 11 MONTHS RTI REPORT

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ 2500 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ, ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ...

(ਸੰਕੇਤਕ ਫੋਟੋ)

  • Share this:
    ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਦ ਤੋਂ ਬਦਤਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਗਰਮਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਟੀਆਈ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਪਿਛਲੇ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ 2500 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

    ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2021 ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2498 ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 2547 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 804 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

    ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ 309 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ 356 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਵਤਮਾਲ ਵਿੱਚ 299, ਬੁਲਢਾਨਾ ਵਿੱਚ 285, ਅਕੋਲਾ ਵਿੱਚ 138, ਵਾਸ਼ਿਮ ਵਿੱਚ 75 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ 5 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 1153 ਕਿਸਾਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

    ਮਰਾਠਵਾੜਾ 'ਚ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ

    ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਵਿੱਚ 711 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 150 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਾਲਨਾ ਵਿੱਚ 75, ਪਰਭਨੀ ਵਿੱਚ 51, ਹਿੰਗੋਲੀ ਵਿੱਚ 33, ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ 91, ਬੀਡ ਵਿੱਚ 150, ਲਾਤੂਰ ਵਿੱਚ 53, ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 108 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

    ਅਕੋਲਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਮੁਰੂਮਕਰ ਨੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਾਰਨ 12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਾਹਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਧੀ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਰੋਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਨੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 2 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੈਂਕ ਦਾ 95000 ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ 'ਚ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਫਸਲ ਬੀਜੀ ਪਰ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

    ਨਾਗਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਾਹਜੀ ਰਾਉਤ ਨੇ ਵੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦੀ ਨਰਖੇੜ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ 10 ਏਕੜ ਖੇਤ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮੋੜਨ 'ਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤ 'ਚ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।

    ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ

    ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇਤਾ ਵਿਜੇ ਜਾਵੰਧੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਰਚਾ 1997 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

    ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮੋੜਨ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ ਡਿਫਾਲਟਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕਿਸਾਨ ਤੋਂ ਪਠਾਨੀ ਵਿਆਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤਿਵਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ 2500 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ, ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲਣਾ, ਫ਼ਸਲੀ ਪੈਟਰਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ, ਸੂਬਾ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ।

    ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਮੰਤਰੀ ਵਿਜੇ ਵਡੇਟੀਵਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਏ 22000 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਰਸਾਤ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ 10000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

    ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕੇ।
    Published by:Gurwinder Singh
    First published: