ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜਿਥੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕੈਦੀ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੇਚਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ

News18 Punjabi | News18 Punjab
Updated: February 25, 2020, 2:18 PM IST
share image
ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜਿਥੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕੈਦੀ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੇਚਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜਿਥੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕੈਦੀ, ਵੇਚਦੇ ਨੇ ਸਬਜੀਆਂ

ਇੱਥੇ ਕੈਦੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ 7 ਵਜੇ ਰੋਲ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਲ 2019 ਵਿਚ ਇਥੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਵਿੰਗ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ 1937 ਵਿਚ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ।

  • Share this:
  • Facebook share img
  • Twitter share img
  • Linkedin share img
ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਅਰਥ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਹਨ, ਸੌਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਭਰਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਕ ਅਨੌਖੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਛੋਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਸੋਈ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਟਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਵਤੰਤਰਪੁਰ ਓਪਨ ਕਲੋਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੈਦੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੈਂਪਸ 61 ​​ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕੈਦੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ 1957 ਵਿਚ ਆਈ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਦੋ ਆਂਖੇਂ ਬਾਰਾਂ ਹਾਥ' ਦੇ ਕਈ ਸੀਨ ਵੀ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ...

ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਗਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਕੈਦੀ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੌਕੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ...

ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਕਮਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਵੀ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਾਈਲਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਤੰਤਰਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਕੈਦੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ 7 ਵਜੇ ਰੋਲ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਲ 2019 ਵਿਚ ਇਥੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਵਿੰਗ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ 1937 ਵਿਚ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ।
First published: February 25, 2020
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਗਲੀ ਖ਼ਬਰ