• Home
  • »
  • News
  • »
  • punjab
  • »
  • JALLIANWALA BAGH FACELIFT HAS ERASED MASSACRE MEMORIES SAY HISTORIANS GH AK

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ :  ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ 

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਬਲਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਤਿੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ :  ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ  (file photo)

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ :  ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ  (file photo)

  • Share this:
    ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਬਲਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਤਿੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

    ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿਚ ਛਪੀ ਖਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਿਮ ਏ ਵੈਗਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ: ਐਨ ਐਂਪਾਇਰ ਆਫ਼ ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਦਿ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਏ ਮੈਸੇਕਰ' ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ: "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ, 1919 ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਤਲੇਆਮ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਇਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ. ” ਉਸ ਨੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਵੀ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1919 ਨੂੰ ਬਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

    ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, “ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਕਿਉਂ? ” ਉੱਘੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਏ ਨੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਜਾਂ ਬਹਾਲੀ. ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਗ ਦੇ “ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ” ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

    ਸੁਨੀਲ ਕਪੂਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਵਾਸੂ ਮੱਲ ਕਪੂਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਭਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਖੂਹ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਵਰਗਾ ਢਾਂਚਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ 1 ਅਤੇ 2 ਰੁਪਏ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।

    ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਸਨ।

    ਕਮਲ ਪੋਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 34 ਸਾਲਾ ਦਾਦਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚੰਦ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ. “ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ।”

    ਲਖਨਊ ਦੀ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਵਲਰ, ਲਾਜਵੰਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਾਦਾ -ਦਾਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਕ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ “ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ 1973 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਰਕ ਵਧੇਰੇ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰਲ ਸੀ।”
    First published: